Het mooie aan werken met dementie is dat je iemand zijn dag kan maken

Werken met ouderen met dementie

Alicia (20) en Sanne (22) werken voor hun bijbaan met ouderen met Alzheimer. Hoe is het om voor het eerst met mensen met dementie te werken? Wij vroegen het ze.

Dementie is een ongeneeslijk syndroom waarbij een hersenaandoening ervoor zorgt dat mensen dagelijkse handelingen minder goed kunnen uitvoeren. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Door de toenemende vergrijzing is het aantal mensen met dementie de laatste jaren vervijfvoudigd en dit zal alleen maar toenemen. Jaarlijks wordt op 21 september internationaal aandacht gevraagd voor de ziekte. In het teken van die Wereld Alzheimer Dag willen we in dit artikel de uitdagende, maar vooral mooie en bijzondere kant belichten van het werken met dementie en de vriendschappen tussen jong en oud die daarbij ontstaan.

Alle begin is moeilijk

Zowel Sanne als Alicia kozen er niet bewust voor om met mensen met dementie te werken, maar door hun werk bij ZorgOber kwamen ze er toch mee in aanraking. Vooral in het begin was dit even wennen. “In het begin dacht ik wel even: “Wow! Jeetje, wat moet ik doen” zegt Alicia. “Maar ja, daar leer je eigenlijk alles over. De cursus die ik bij ZorgOber heb gehad heeft mij ook veel geleerd over alzheimer en dementie en dat heeft heel erg geholpen. ” Sanne kan zich haar eerste werkdag ook nog goed herinneren. “Ik schrok echt wel eventjes, je moet echt wel goed op de mensen letten.” Ondertussen hebben beide ZorgObers ruimschoots ervaring met ouderen met dementie. “Nu merk ik wel heel erg aan mezelf dat ik het heel leuk vind om met de mensen te zitten, een praatje te maken of een kopje thee te drinken. Je hebt er veel geduld voor nodig maar het zijn echt lieve mensen en ze zijn je wel echt heel erg dankbaar als je ze helpt. Dat geeft gewoon veel voldoening.” Alicia had nooit verwacht met ouderen te werken: “Maar nu dat ik het eenmaal een tijd doe vind ik het ook hartstikke leuk.”

Het werken met ouderen 

ZorgObers werken vaak in verschillende zorginstellingen, elk met haar eigen werkzaamheden en doelgroep. “Het ene moment sta je met mensen op gesloten afdelingen, dan zijn de werkzaamheden voornamelijk gericht op de mensen vermaken en voor ze te zorgen. En het andere moment sta je juist weer in de horeca.” zegt Sanne. ZorgObers voeren geen zorgtaken uit zoals medicatie toedienen en wassen, maar verzorgen het eetmoment of richten zich meer op welzijnstaken zoals koffie schenken en liedjes zingen met de bewoners.

Ondanks dat de werkzaamheden van ZorgObers grotendeels gericht zijn op het ontzorgen van het zorgpersoneel blijkt uit de interviews dat het contact met ouderen enorm belangrijk is. Alicia vindt het moment dat de ouderen komen eten het leukste moment van de dag. “Omdat ik dan met de ouderen bezig ben. Ik vind het fijn om ervoor te zorgen dat ze hun eten krijgen en als ze hulp nodig hebben dat ik dat kan doen voor ze.” Ook Sanne vindt de tijd die ze met de ouderen kan doorbrengen het leukst. “Ik denk dat ik het leukste moment vind als je gewoon even rustig met een van de bewoners kan zitten, een spelletje kan doen, een beetje praten, of een kopje thee kan drinken.”

Er zijn uitdagingen…

Dementie gaat vaak gepaard met gedragsveranderingen zoals rusteloosheid, angst of stemmingswisselingen. Alicia vind dit de grootste uitdaging in het werk: “Sommige mensen kunnen een bepaalde emotie heel heftig tonen, dat is nog nog wel eens een uitdaging. Ik kan dan niet echt tot de mensen doordringen en dat vind ik dan soms moeilijk.” Volgens Sanne is de grootste uitdaging in het begin als je de bewoners nog niet zo goed kent: “Ik denk dat het vooral de uitdaging is dat je goed moet leren hoe mensen reageren op jouw acties omdat je ze anders bijvoorbeeld heel erg kunt laten schrikken en dat is natuurlijk altijd vervelend.” 

…maar de mooie momenten overheersen

Ondanks de uitdagingen heeft het werken met mensen met de ziekte van Alzheimer vooral ook voor veel mooie kanten. Sanne: “De mensen zijn heel erg lief. Ze uiten heel snel hun emoties en als ze bijvoorbeeld verdrietig of blij zijn dan komen ze je toch even een knuffel geven als je weggaat. Dat vind ik zo leuk.”

Alicia: “Het mooie vind ik dat sommige ouderen heel erg dankbaar zijn en het heel fijn vinden wat je allemaal voor ze doet, dat is sowieso al een soort van cadeautje als je dat ziet, als je ze blij ziet. Helemaal als je al vaker op een locatie hebt gestaan dan herkennen sommige mensen je nog, dat is heel gek. En dat is gewoon een soort dankbaarheid wat je krijgt.”

Betekenis in het werk

Beide ZorgObers halen veel voldoening uit het werk dat ze doen met mensen met dementie. Zoals Sanne zegt: “Het is heel dankbaar werk. Mensen met dementie zijn soms in de war en weten niet goed waar ze zijn, dan raken ze soms een beetje in paniek. Het is gewoon heel fijn als je die mensen dan gerust kan stellen en even kan zeggen; joh er is niks aan de hand, kom we gaan even rustig een kopje koffie drinken. Dan zie je aan ze dat ze weer rustig worden. Ik denk dat dat heel erg mooi is aan werken met dementie, dat je eigenlijk iemand zijn dag kan maken.”

“Dat is sowieso al een cadeautje, als je de mensen blij ziet.”- Alicia

Vriendschap tussen jong en oud 

Sanne werkte voornamelijk op een gesloten afdeling waar ongeveer 16 bewoners bij elkaar leven in twee huiskamers. Omdat je met zo’n kleine groep bent is het contact heel intensief. “ Je bouwt dan toch binnen een korte periode best wel een goede band op. Ze vertellen je ook veel over hun eigen leven en omdat daar vaak emoties bij komen kijken wordt je snel heel close. Sommig mensen gingen je herkennen en dan vragen ze bijvoorbeeld hoe mijn tentamens zijn gegaan. Het is gewoon heel leuk om zo’n gezellige band met mensen te hebben die je eerst helemaal niet kende en die eigenlijk heel oud zijn. Ik werk er nu een tijdje niet meer en ik mis ze soms wel, ik heb wel nog contact met een vaste medewerker van daar en zij vertelt me dan soms hoe het met ze gaat. Dat is wel heel leuk om te horen.”

Tips voor werken met dementie

Alle ZorgObers krijgen een dementie training voordat ze de vloer op gaan, maar wij vroegen Sanne en Alicia wat zij als tip zouden meegeven aan mensen die nog geen ervaring hebben met de omgang met dementie. Volgens Alicia is het vooral belangrijk om jezelf goed voor te bereiden: “Lees jezelf in, ga informatie opzoeken en ga kijken wat het inhoudt, want het is niet niks. Probeer dementie in ieder geval te begrijpen voordat je eraan begint.” Sanne vind vooral het gedrag wat je vertoont belangrijk: “Ik denk dat het heel erg belangrijk is om rustig en kalm te blijven, en veel geduld te hebben. Ook als je denkt ‘dit heb je al 50 keer gevraagd’, dat je gewoon rustig blijft en heel duidelijk bent.” 

Leerzaam en onvergetelijk

Tot slot geven de ZorgObers aan dat ze er zelf ook betere personen van zijn geworden. Zoals Sanne zegt: “Ik heb er zelf ook veel van geleerd om met deze doelgroep te werken en ik vind het heel mooi en dankbaar werk.” Ook Alicia geeft aan dat ze wijzer is geworden, meer weet over hoe het er in de zorg aan toe gaat en hoe je met mensen mensen met dementie moet omgaan.

Sanne: “Eén van de bewoners zat op haar kamer heel hard te huilen. Ik denk dat dat wel iets is wat je liever niet meemaakt. Het is gewoon oprecht zielig dat iemand zo verdrietig is en dat je er niet direct iets aan kan doen. Het was fijn dat ik toen met haar heb kunnen zitten en ze had allemaal fotoboekjes waar we doorheen hebben gebladerd. Toen zijn we nog een stukje gaan wandelen buiten om even haar gedachten te verzetten. Ze miste haar man heel erg, die was overleden. De mensen kunnen daar dan heel verdrietig over zijn. Op zulke momenten kan je juist echt even de tijd voor ze nemen door bijvoorbeeld even met ze te zitten en te praten. Ze hebben het ook echt door als jij de tijd neemt om met ze te praten, te lopen of een spelletje te spelen. Ongeveer na een half uurtje had ik het idee dat ze zich een stuk beter voelde en minder verdrietig was. En ik denk dat dat het leuke is aan dit werk doen, dat je echt iemand kan helpen. Je kan het niet helemaal oplossen want je kan degene die zij mist niet terughalen, maar je kan haar wel beter laten voelen.”

Kortom, werken met ouderen met dementie heeft zo zijn uitdagingen, maar er wordt alles aan gedaan om de bewoners een bijzondere oude dag te geven. Vooral het door het samenbrengen van verschillende generaties kunnen deze bijzondere vriendschappen ontstaan. 

*namen van de bewoners zijn om privacy redenen weggelaten uit dit interview